Spoorondernemers op een goudklompje. Deel 2.

Het voormalige rangeerterrein van het Haarlemmermeerstation tussen de Havenstraat en de Karperweg, het Havenstraatgebied genoemd, wordt een woon-werkgebied. Het gebied  met oorspronkelijk perrons, sporen en kolenloodsen is na 1970 volgebouwd met nog meer loodsen. Deze rafelrand is al verbonden met de groene fietsroute Schinkel-eilanden, Nieuwe Meer, Amsterdamse Bos. Het gemeentelijke bouwplan beslaat vier nieuwe bouwblokken met twee hoogbouwaccenten van 35 meter en 41 meter hoogte. Maar wat moet er gebeuren met het spoor en de collectie historische trams van het Elektrisch Trammuseum Amsterdam, de belangrijkste gebruiker?

mail (1) (1280x985)
In het voormalige goederendepot van het Haarlemmermeerstation tijdens de wandeling Havenstraatgebied van Architectuur Tours Amsterdam.

De Haarlemmermeerlijnen werden (met veel Russisch kapitaal) opgericht door de Hollandse Elektrische Spoorweg Maatschappij (1898). De spoorlijnen hebben oa gediend voor de kolenvoorziening in Amsterdam. De Limburgse kolen kwamen via het nationale spoorwegennet en een overslag op de Haarlemmermeerlijnen naar het Haarlemmermeerstation. Met de overgang naar aardgas stopte in 1970 het kolenvervoer en het andere goederenvervoer op de Haarlemmermeerlijnen. Het passagiersvervoer was al in 1950 opgehouden.

De loodsen worden gebruikt door de Elektrische Museumtramlijn Amsterdam (EMA), autoreparateurs, tweede hands kleding- en meubelenhandelaren, een historische pianobouwer en ook de hippe bierbrouwerij Butchers Tears. Ondergetekende gaf er met zijn band onlangs nog een concert.

 

 

20151023_163255 (800x450)
Rondleiding door de loods met historische tramwagens van de Elektrische Museumtram Amsterdam door Architectuur Tours Amsterdam.

Om te kunnen beginnen met de uitvoering van het plan moet de gemeente een alternatief vinden voor de EMA – loodsen. Bij de verbreding en ondertunneling van de A9 had het ministerie van Rijkswaterstaat ook last van het EMA – spoor over de A9. Het spoor moest weg. EMA – bestuurslid Peereboom: ‘We zijn niet tegen verbreding van de A9  maar willen normaal gecompenseerd worden en onze dienst kunnen voortzetten, zoals wettelijk bepaald.’ EMA won de zaak met een verweerschrift en zienswijze van het eigen ministerie.

Ook voor het Havenstraatgebied geldt dat zolang er spoor op het voormalige rangeerterrein ligt en de EMA aan alle eisen van de Spoorwegwet voldoet, de gemeente niet veel kan zonder medewerking van de EMA: de Spoorwegwet staat boven de Gemeentewet.

20151121_154314 (1) (800x450)
De 160 mensen, veelal vrijwilligers, die werken bij de Elektrische Museumtramlijn, doen dienst als conducteur, reparateur, restaurateur, railonderhoudsmedewerker en bestuurder.

 

 

 

 

Stadionplein en Citroengarage in transformatie

De opening van de Open Monumentendagen 2015 Amsterdam op 18 september vond plaats in de Citroengarage bij het Stadionplein. Zowel het plein als het rijks monumentale garagegebouw van architect Jan Wils zijn onderdeel van een project van ontwikkelaar Peak. Het pop up restaurant van Hotel de Goudfazant en de Kunsthal die nu nog in de garage zitten zullen daarom in december 2015 het pand verlaten.

Ondergetekende was aanwezig bij de feestelijke opening van de ‘Kunst en Ambacht’ – editie van de Open Monumentendagen 2015 als gids voor het Waaggebouw op de Nieuwmarkt. Ik voel me helemaal thuis bij de Waag en de 15e eeuwse stadsmuur die het startpunt zijn van mijn wandeling door de Nieuwmarktbuurt.

citroen1
Betonskelet, glazen vliesgevel en hellingbaan van de Citroengarage.

Tijdens de rondleiding door de Citroengarage voorafgaand aan de opening bleek wat een gaaf voorbeeld van modernistisch bouwen dit gebouw uit 1962 is: het dragende betonskelet, omhuld door een glazen vlies, de hellingbaan en de autolift naar de dak parking, een sfeer van licht, ruimte en dynamiek.

citroen2
Het pop up restaurant van Hotel de Goudfazant in de Citroengarage in voorbereiding op de officiële opening van de Open Monumentendagen 2015  Kunst en Ambacht.

Ten zuiden van zijn garage uit 1962 ligt een ouder gebouw van Wils uit 1929 dat dienst deed als garage en kantoor. Samen flankeren deze twee gebouwen de entree van zijn Olympisch Stadion uit 1928 die ligt in de as van de Van Tuyll van Serooskerkenweg. Het tussenliggende Stadionplein, dat altijd een grote lege vlakte is geweest, wordt bebouwd, waarbij de genoemde as vernauwd maar wel intact blijft.

20150911_161204 (2)
Het zuidelijker gelegen garage- en kantoorgebouw van Wils uit 1929.
20150911_161422 (2)
Het uitzicht vanaf de dak parking op de bouwput op het Stadionplein en op de as Van Tuyll van Serooskerkenweg.

De herbestemming van de garage tot hedendaags voorzieningen-/bedrijfsgebouw is een zoektocht naar de juiste luchtcirculatie en klimaatbeheersing. De grote open ruimte zal in kleinere worden onderverdeeld en hoe ga je om met het omhulsel van enkel glas?

Ontwikkelaar Peak herontwikkelt meer monumenten, waaronder de Van Gendthallen. Bureau Monumenten Amsterdam is vaak partner in zulke processen om de monumentale waarden te beschermen. Kantoorgebouw Rivierstaete is een project van Peak waarvan de herontwikkeling een ingrijpend ander gevelbeeld oplevert. Het is dan ook geen monument, hoewel sommigen vinden dat het dat wel had moeten zijn.

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑