Sloterplas: meer toeristen, meer bebouwing

De gemeente wil meer Amsterdammers en toeristen naar het recreatiegebied Sloterplas lokken om de druk op de binnenstad te verlagen. De Kop van de Sloterplas is volgens het gemeentelijke stuk ‘Koers 2025’ uit januari 2016 ook een mogelijke bouwlocatie. In het stuk worden zeventien gebieden in Amsterdam aangewezen voor de 50.000 nieuw te bouwen woningen in de periode tot 2025.

Belangenverenigingen als Vrienden van de Sloterplas pleitten al jarenlang voor aanwijzing van de Noord- en Oostoever tot beschermd stadsgezicht. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed wees de voormalige polder en een gebied daar omheen aan als wederopbouwgebied van nationaal belang. Door de grote vraag naar woningen de komende jaren worden bebouwingsplannen weer uit de kast gehaald. Mogelijk met de bouw van middenstandswoningen en een hotel op de Noordoever tot gevolg.

DSCN0235

De in de jaren vijftig opnieuw uitgegraven Sloterpolder is een imponerende waterplas omgeven door groen en het Sloterpark. Door Van Eesteren ontworpen als een blauw -groen hart, centraal tussen de Westelijke Tuinsteden, als een plek van bezinning met (nog steeds) slechts hoge markerende bebouwing aan de Noordoever en aan de Zuidoever. Er was even massaal strandtoerisme dat weer verdween met de opkomst van de auto en van Zandvoort als badplaats.

Architectuur Tours Amsterdam neemt u mee in een lange fietstocht, de  Wild West Challenge -fiets, langs dit nog ongerepte centrum van Nieuw West. De fietstocht begint in Oud West zodat we het verschil in stedenbouw zien uit de verschillende perioden. Langs aaneengesloten water en groen laat de mooie route het grensgebied van het Algemeen Uitbreidingsplan van Amsterdam van Van Eesteren zien. Daarbij komen we langs toonaangevende stedelijke vernieuwing in Osdorp, de landelijke ringvaart van de Haarlemmermeer en de Nieuwe Meer.

12072670_859651487481696_8325308513174367422_n

Bij de voormalige munitieopslagplaats, nu kunstenaarskolonie Nieuwe Meer nuttigen we een lunch. Voorts vervolgen we de route langs de Nieuwe Meer en de Kostverlorenvaart terug naar het startpunt Het Sieraad op de Postjesweg.

DSCN0296

12112477_859653714148140_2290817737607790590_n

 

 

 

 

 

 

IJdock: scherpe hoeken, schuine uitsneden en veel wit

20160224_112620
Uitzicht vanaf de twaalfde verdieping van het  Aitana Rome Mate Hotel. Rechts het Paleis van Justitie.

Is IJdock een aandachtstrekker of een mooi en interessant stukje nieuw Amsterdam? Met het bestuur van Woonlinie, een woningbouwvereniging uit Zaltbommel en de Bommelerwaard, heb ik een architectuurwandeling op IJdock. We bezoeken het Paleis van Justitie en de twaalfde verdieping van het Aitana Rome Mate hotel.

20160302_163714

Een rondleider van het Paleis van Justitie geeft een paar kijkjes achter de schermen. Het gebouw van 140 miljoen ( samen met het gebouw van het openbaar ministerie ernaast) heeft drie routings: een voor het publiek, een voor het personeel en een voor de gevangenen. Over zes verdiepingen liggen de 16 zittingszalen met ervoor aan de stadszijde de openbare ruimten. Deze met marmer en notenhout beklede lounges zijn verbonden door roltrappen. Een soort galerijflat.

We krijgen een zittingszaal te zien. De witte bankjes voor verdachten, advocaten, publiek, steken af tegen het donkere meubilair van de rechterlijke macht. Achter de arena’s bevinden zich de ruimten voor alleen het personeel zoals de raadkamers. Hier is alles spier en spierwit. Minimaler kan niet.

20160302_155819

Op de 6e verdieping, grenzend aan de bedrijfskantine, zien we de functie van het enorme gat aan de stadszijde van het gebouw: een terras omringd door beplante muren. In de zakjes van een een soort viltlaag is het groen gepot. Dit verticale groen is een compensatie voor het verlies van de tuin in de vorige behuizing van het Paleis van Justitie aan de Prinsengracht, verteld de rondleider.

IJdock valt vooral op door de scherpe hoeken, schuine lijnen en uitsneden. Uit de twee flatgebouwen die aan de basis van het ontwerp stonden zijn na overleg met 26 belangengroepen de wensen letterlijk uitgesneden. Behoud van zichtlijnen was het sleutelwoord. Behalve polderdesign is IJdock ook een bewust opgezocht irrationeel ontwerp. Met verwijzingen naar schepen, rotsen en scherpe hoeken zoals van historische Amsterdamse bouwkavels.

Wonen en werken aan de Zuidas

In het voormalige ING House op de Amsterdamse Zuidas is tot 13 maart is de tentoonstelling WHAT? Work Home Apart Together te zien. De expositie van Architectuur Centrum Amsterdam.gaat over hoe de twee functies wonen en werken zich historisch verhouden.

Voorafgaande aan de opening van de tentoonstelling gaf architect Roberto Meyer door ‘zijn’ gebouw, ook wel ‘de kruimeldief’ of ‘de voetbalschoen’ genoemd en tegenwoordig Infinity geheten, een rondleiding. Meyer is ook de ontwerper van het nieuwe hoofdkantoor van Calvin Klein aan de westrand van de Nieuwe Houthaven: een wit gebouw dat voorover hangt en een soort kleppet heeft.

20151217_161842
Model van het nieuwe hoofdkantoor van Calvin Klein.

De tentoonstelling laat zien dat functiemenging in de Middeleeuwen normaal was. De functiescheiding van het modernisme maakte daar drastisch een einde aan. Nu is mengen opnieuw populair, op wijk- en ook op huisniveau. Op de dure kantorenlocatie Zuidas bijvoorbeeld komen meer woningen: 8000 i.p.v. de 800 op dit moment.

lelijk-the-rock

 

 

 

 

 

 

 

 

 

In een van die kantoren op de Zuidas, The Rock uit 2009 van Erick van Egeraat, was onlangs een bezichtiging. The Rock heeft een heel andere stijl dan de twee gebouwen van Meyer. Gemeen lijken ze wel te hebben dat functionaliteit alleen niet voorop staat maar zeker ook een bepalende, eerste indruk, een sterk beeld, iconische waarde. The Rock is als een rots waar het water in witte strepen van afdruipt.

20151219_140947

Het is van binnen luxueus en indrukwekkend. Marmer is veelvuldig gebruikt zoals in de entree en de hal. De marmerplaten zijn zo gesneden en gemonteerd dat ze symmetrische patronen vormen.

Voor de metaal-detaillering in het interieur is messing gebruikt, zoals voor de kleerhangers in de garderobe en voor de afwerking van de banken in het auditorium.

Een advocaat van De Brauw advocaten, een van de huurders van het pand, begeleidde de groep. De 90 meter hoge kolos wordt bij elkaar gehouden door twee pijlers waarin de liften zijn ondergebracht. Loopbruggen, op meerdere hoogten, verbinden de pijlers. De gehele constructie beweegt mee met harde wind. Er zijn nog twee snelle, liften van glas, zonder verdere behuizing.(foto rechts).

20151219_145152
Een van de verdiepingen is ingericht als bibliotheek/leeszaal.

Behalve De Brauw advocaten zijn o.a. huurders van het pand Blackstone, Westbroek en de omstreden telecomaanbieder Vimpelcom met kantoorruimte op de derde, vierde en vijfde verdieping. Ook in The Rock staat leegstaande kantoorruimte te huur.

 

 

 

 

 

 

Zalig Amsterdam Noord . Deel 3.

Vorige week was het precies 100 jaar geleden dat de Watersnoodramp van 1916 het Zuiderzeegebied trof. De ‘Waterlandse vloed’ doodde in Noord Holland 19 mensen, duizenden schapen en 600 koeien. De ramp was aanleiding tot de bouw van de Afsluitdijk en de aanleg van IJsselmeerpolders. Een belangrijke gebeurtenis dus die op vele manieren wordt herdacht.

Koeien-in-de-kerk1916
Waterland, 1916. Koeien worden ondergebracht in hoger gelegen kerken.

De architectuur fietstocht door Amsterdam Noord gaat van het stadslandbouwproject Noordoogst (zie deel 2) naar tuindorp Oostzaan: in 1919 bij het begin van de bouw nog van de gemeente Oostzaan, vandaar de naam Tuindorp Oostzaan, in 1921 ingelijfd door Amsterdam. Evenals de Waterlandse dorpen Nieuwendam, Durgerdam, Ransdorp, Holysloot, Schellingwoude en Buiksloot. De Waterlandse bevolking wilde deze aansluiting. Tijdens de Eerste Wereldoorlog lag de handel stil en was er veel armoede, legt Aafke Steenhuis uit bij de presentatie van haar boek De magie van het IJ in de stadsboekwinkel in het Stadsarchief.

20160117_152209 (2)
Aafke Steenhuis bij de presentatie van haar boek De magie van het IJ in het Stadsarchief op 17-1-2016.

In het naoorlogse westelijke deel van tuindorp Oostzaan staan eengezinswoningen in haak-vormen. In deze ordening kwamen samenhorigheidsgevoel en licht, lucht en ruimte tot hun recht. Voor iedereen een tuintje voor en een grote gezamenlijke tuin achter. De afmetingen van de huisjes zijn wat benepen, de groene ruimte er omheen is zeer ruim.

Architectuur speelt een meer voorname rol in het vooroorlogse deel van tuindorp Oostzaan. Langs de oude Waterlandse zeedijk ga ik naar het Zonneplein met zijn bijzondere arcaden en een waar arbeiderspaleis, Het Zonnehuis. De jaren zeventig inrichting van de etalages verraden een sluimerende middenstand. De echte noorderlingen zitten hier nog! Maar ook hipsters: ‘2 meter sessies presenteert Michael Prins en Douwe Bob + friends’ staat op het spandoek op de voorgevel van het Zonnehuis (van Stadsherstel).  De jamsessies van een dorpbewoonster en muzikale vriendin in het Zonnehuis zijn niet meer.

20151112_170030
Mobiel jongerenwerk in Molenwijk.

Aan de andere kant van de dijk ligt de succesvolle Bijlmer small van Amsterdam Noord, Molenwijk: zo genoemd naar de molenwieken-vorm van de flats met parkeergarages. Een noviteit toen. Bij de viskraam en de oliebollenkraam heerst een ons-kent-ons sfeertje. ‘Zit het erop Gerrit’ informeert de visboer bij een klant. ‘Nee nog drie ritjes’.

 

Spoorondernemers op een goudklompje. Deel 2.

Het voormalige rangeerterrein van het Haarlemmermeerstation tussen de Havenstraat en de Karperweg, het Havenstraatgebied genoemd, wordt een woon-werkgebied. Het gebied  met oorspronkelijk perrons, sporen en kolenloodsen is na 1970 volgebouwd met nog meer loodsen. Deze rafelrand is al verbonden met de groene fietsroute Schinkel-eilanden, Nieuwe Meer, Amsterdamse Bos. Het gemeentelijke bouwplan beslaat vier nieuwe bouwblokken met twee hoogbouwaccenten van 35 meter en 41 meter hoogte. Maar wat moet er gebeuren met het spoor en de collectie historische trams van het Elektrisch Trammuseum Amsterdam, de belangrijkste gebruiker?

mail (1) (1280x985)
In het voormalige goederendepot van het Haarlemmermeerstation tijdens de wandeling Havenstraatgebied van Architectuur Tours Amsterdam.

De Haarlemmermeerlijnen werden (met veel Russisch kapitaal) opgericht door de Hollandse Elektrische Spoorweg Maatschappij (1898). De spoorlijnen hebben oa gediend voor de kolenvoorziening in Amsterdam. De Limburgse kolen kwamen via het nationale spoorwegennet en een overslag op de Haarlemmermeerlijnen naar het Haarlemmermeerstation. Met de overgang naar aardgas stopte in 1970 het kolenvervoer en het andere goederenvervoer op de Haarlemmermeerlijnen. Het passagiersvervoer was al in 1950 opgehouden.

De loodsen worden gebruikt door de Elektrische Museumtramlijn Amsterdam (EMA), autoreparateurs, tweede hands kleding- en meubelenhandelaren, een historische pianobouwer en ook de hippe bierbrouwerij Butchers Tears. Ondergetekende gaf er met zijn band onlangs nog een concert.

 

 

20151023_163255 (800x450)
Rondleiding door de loods met historische tramwagens van de Elektrische Museumtram Amsterdam door Architectuur Tours Amsterdam.

Om te kunnen beginnen met de uitvoering van het plan moet de gemeente een alternatief vinden voor de EMA – loodsen. Bij de verbreding en ondertunneling van de A9 had het ministerie van Rijkswaterstaat ook last van het EMA – spoor over de A9. Het spoor moest weg. EMA – bestuurslid Peereboom: ‘We zijn niet tegen verbreding van de A9  maar willen normaal gecompenseerd worden en onze dienst kunnen voortzetten, zoals wettelijk bepaald.’ EMA won de zaak met een verweerschrift en zienswijze van het eigen ministerie.

Ook voor het Havenstraatgebied geldt dat zolang er spoor op het voormalige rangeerterrein ligt en de EMA aan alle eisen van de Spoorwegwet voldoet, de gemeente niet veel kan zonder medewerking van de EMA: de Spoorwegwet staat boven de Gemeentewet.

20151121_154314 (1) (800x450)
De 160 mensen, veelal vrijwilligers, die werken bij de Elektrische Museumtramlijn, doen dienst als conducteur, reparateur, restaurateur, railonderhoudsmedewerker en bestuurder.

 

 

 

 

ING België komt thuis op het IJ

Op donderdag 3 december 2015 stappen 25 bankiers van ING Private Banking België bij mij aan boord. Ze zijn twee dagen in de hoofdstad om ING Nederland en Amsterdam beter te leren kennen. Event marketingbureau Dechesne en Boertje heeft een programma samengesteld. Ik sta met een bordje de Belgen op te wachten bij restaurant Fifteen van Jamie Oliver. Naast mij staan Rob van Hulst met een wallen tour en een rondleider van het Rijksmuseum.

Vanaf de steiger bij het Muziekgebouw aan het IJ vertrekt de Architectuur Speeddate op het IJ. Als de 800 sociale woningen op het IJ-plein aan de beurt zijn, klinken instemmende geluiden bij mijn conclusie dat zo’n sociaal project in deze tijd ondenkbaar is. In het Oosterdok wordt gevraagd naar de vierkante meter prijs van de appartementencomplexen. En bij het Victoria Hotel gaat het verfilmde verhaal van Publieke Werken erin als zoete koek: de strijd van de vioolbouwer Vedder en zijn buurman tegen de ontwikkelaar Henkenhaf.

Bij het voorbijgaan van Eye applaudisseren mijn passagiers op mijn uitnodiging voor zichzelf. Ymere en ING betaalden de bouwkosten van 38 miljoen euro nog voor de crisis in 2008 uitbrak.  Eye is het icoon van Amsterdam geworden, ING heeft vooruitgedacht.

De Belgen blijken danig onder de indruk van de metamorfose en aantrekkelijkheid van de IJ-oevers. Een deelnemer wijst mij nog op de gelijkenis met Brugge. Brugge ligt net als Amsterdam een stukje landinwaarts en had net als Amsterdam te kampen met verzanding en onbereikbaarheid. Bij Brugge is aan de kust de nieuwe haven Zeebrugge aangelegd, in Amsterdam is na de opening van het Noordzeekanaal de haven gaandeweg naar het westen verschoven.

Spoorondernemers op een goudklompje. Deel 1.

spooremplacement-1937-450px
De achterzijde van het Haarlemmermeerstation met de hier nog aanwezige perrons.

Voor veel Amsterdammers is het voormalige Haarlemmermeerstation een bekend en mooi gebouw. Het uit 1915 stammende kopstation staat in het Havenstraatgebied, tussen de Amstelveenseweg (bij de rotonde) en de Schinkel. In het gebied staan verder een voormalige strafgevangenis uit 1891, een GVB tramremise uit 1912-1930 en aan de zuidzijde een woningbouwblok en een bedrijventerrein: een heuse rafelrand en nog wel onder de rook van de Zuidas. Dat kan niet lang meer duren, zou je zeggen.

IMGP8516 (Large)
Het voormalige Haarlemmermeerstation, rechts de voormalige strafgevangenis, met glazen koepel, een kersvers gemeentelijk monument.

Achter het sprookjesachtige gebouw gaat een wereld schuil van een in 1970 teloor gegaan lokaal spoorwegennet. Het Elektrisch Trammuseum Amsterdam (EMA) vond er daarna zijn thuis. Voor dit dure stukje grond met uitzicht op de groene scheg Nieuwe Meer heeft de gemeente sinds 2012 een kant en klaar (woning)bouwplan.

voorbeelduitwerking-aangepa
Het gemeentelijke (woning)bouwplan Havenstraatgebied uit 2012.

Maar een van de gepassioneerde EMA-spoorondernemers, de heer J. Peereboom, heeft andere belangen en wordt daarbij gesterkt door de Spoorwegwet.

20151023_164142
Dhr. J. Peereboom, bestuurslid van de EMA, met boek in de arm aan het woord en omringd door deelnemers van de ‘wandeling Havenstraatgebied’ van Architectuur Tours Amsterdam.

Klik door naar Spoorondernemers op een goudklompje. Deel 2.

 

Zalig Amsterdam Noord. Deel 1

Afgelopen week werden in Amsterdam Noord 60 branden gesticht, las ik in de NRC. Toch heeft dit stadsdeel een aangenaam woonklimaat. Dit komt door de onverwachte afwisseling tussen nieuwe wijken, herontwikkeld industrieel erfgoed, oude dijkdorpen en authentieke tuindorpen, het hoge gehalte gewone Amsterdammers, het groen en de van oorsprong lagere bouw. Dat bleek weer duidelijk tijdens een recentelijke verkenning per fiets.

20151112_151143 (800x450)
De Vlierweg met het Huis Vol Ruimte en de vier houtlofts.

In de Buiksloterham ten noorden van het Johan van Hasseltkanaal is niet alleen broedplaats De Ceuvel een fenomeen: pionierende zelfbouwers aan de Bosrankstraat en Vlierweg laten aansprekende resultaten zien. De diversiteit en expressie is een aangename verassing. Duurzaamheidseisen waaraan moet worden voldaan lijken dit project alleen maar sympathieker te maken. Door de afwezigheid van de gebruikelijke voorschriften ligt het gevaar van een bonte lappendeken en kitsch op de loer. Dat neem je dan op de koop toe.

20151112_151448 (1) (450x800)
Huis Vol Ruimte. Het aanbrengen van een golfplaten afscheiding.

Zo is Huis vol Ruimte gemaakt met oa bamboe en golfplaat en heeft het een kas op de bovenste verdieping. Daarnaast staat een complex van vier volledig houten stadshuizen, zogenaamde houtlofts, om te wonen en te werken. Het enige gebruikte beton ligt in een laag over de vloerverwarmingsbuizen heen. Zonnepanelen op het dak, een zonneboiler en aan de voorzijde 60 meter lange pijpen in de grond, zogenaamde waterpompen, zijn onderdelen van de duurzame energievoorziening hier.

20151112_152400 (450x800)
Het idee van een vide en van splitlevel bouwen is hier op nieuw wijze toegepast.

De open constructie aan de voorzijde, van boven met glas afgedekt en gedeeltelijk opgevuld met glazen windschermen, balkonvloeren en -hekjes, zorgt voor bruikbare ruimtelijkheid. Hiermee heeft de architect Evert Jan de Vries (Huiz &) het niet al te hoge toegestane maximum aantal vierkante woonmeters handig omzeild. Het idee van een vide en van splitlevel bouwen is hier op een nieuwe wijze toegepast.

Zalig Amsterdam Noord. Deel 2

Ik vervolg mijn fietsroute Amsterdam Noord op deze november namiddag naar het NDSM terrein. De voormalige scheepswerf, een rijksmonument, wordt vanwege zijn nieuwe status gerestaureerd. De ruimten onder de scheepshellingen bijvoorbeeld worden volledig vernieuwd, maar zijn nog niet af. Door de oude verzakte entreedeur achter onkruid in de kop van de helling ben ik vaak naar binnen gegaan. De repetitieruimte van mijn band is hier. Nu zie ik nieuwe openingen met rode kozijnen in het beton.

20151112_154058
Links:   nieuwe rode ramen en klapdeuren  in de zijkant van de scheepshelling.

Door de afwisseling van water, industriële gebouwen en infrastructuur en aankleding door de huidige gebruikers is het terrein nog steeds fotogeniek. Maar ook verdichting vind nu, na het einde van de crisis, weer plaats: achter het hoofdkantoor van de Hema ligt het begin van Nieuwdok, een stevig bouwvolume voor ROC TOP en 380 studenten appartementen.

20151112_154354 (800x450)
De lasloods, de ‘kathedraal van NDSM’.

Ik blijf het IJ volgen en ontdek een nieuwe route op het Cornelis Douwesterrein. Zware industrie en woningen zijn hier niet toegestaan. Wel architectuur die voldoet aan het beeldskwaliteitsplan, zoals gebouwd zijn met stoere materialen die herinneren aan voormalige loodsen aan het IJ. Dat levert geregeld een verrassend gebouw op. Terwijl ik hier vroeger nog hard doorheen fietste op weg naar mijn werk.

20151112_160518
Bedrijfsgebouw uit 2006 van Fiction Factory.

Rechts afslaand bij het Coentunneltracé en de geluidswand van de ringweg A10 kom ik bij het bijna verlaten sportcomplex Melkweg. Ik bespeur wat alternatieve initiatieven. Ze vallen onder het stadslandbouwproject NoordOogst, laat ik mij vertellen door de uitbater van het biologische pannenkoekenrestaurant Stroop in een verbouwde voetbalkantine. Beginnende ondernemers, buurtbewoners en vrijwilligers doen op dit groene landje iets met voedsel en duurzaamheid. Het spek op de pannenkoeken komt van Buitengewone Varkens. De beesten struinen buiten vrij laat rond. Onder het restaurant,  dat uitkijkt op een grote moestuin met vele kleine gebruikers, zit Brouwerij De Vriendschap.

20151112_161508 (800x450)
Scharrelvarkens  in stadslandbouwproject Noordoogst.

 

 

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑