Metalen gevelbouwers komen thuis op het IJ

20160602_112651 (3)

Producenten en installateurs van zonwering aangesloten bij de brancheorganisatie VMRG-Zonwering heb ik op 26 mei aan boord voor de architectuurvaart ‘De laatste architectuur aan het IJ’. Zij blijken bij vele projecten aan het IJ betrokken te zijn. Bijvoorbeld de A’dam toren is van zonwerend glas voorzien door een VMRG-bedrijf.

Voorbeelden van metalen gevelmaterialen op de vaarroute langs het IJ zijn de afdekking van Eye, de afdekking van appartementenblokken aan de Westerdoksdijk, de aluminium luiken van het Double Tree Hilton hotel aan de Oosterdokskade. Aluminium heeft een high tech uitstraling, is licht en makkelijk in het onderhoud.

Het appartementenblok naast Double Tree Hilton heeft inpandige zonneschermen. Zonwering aan de buitenkant aanbrengen is voor de bewoners verboden. Bewoners van de Korthals Altes graansilo snikken naar ontbrekende zonwering. Dat vertelt een producent als we voorbij varen. Na jaren van bewoning is de hitte de bewoners toch te groot geworden. De VMRG-zonweerders zijn aan de slag gegaan.

Verderop in de 100% energieneutrale wijk Houthouvens leveren VMRG-gecertificeerde bedrijven o.a. driedubbelglas en aluminium schuifpuien.

Als we de spoorbrug ten westen van het CS onderdoor gaan, kijkt een van de specialisten naar het ouderwetse metaalvakwerk: ‘Dit vind ik nou mooi, dit zie je niet vaak meer’.

Van de deelnemers krijg ik het VMRG jaarboek 2016. Behalve de bekende Markthal in Rotterdam staat darin ook een gebouw aan het IJ: het Ruyterhuys naast de Kamer van Koophandel.

 

20160602_112547 (3)

 

 

 

 

 

KNALLENDE BEDRIJFSOPENING ARCHITECTUURTOURS AMSTERDAM. De eerste Speeddate op het IJ, architectuurvaart, op 20-12-2014

Architectuur Tours Amsterdam  http://architectuurtoursamsterdam.nl/ begaat de ongebaande paden en wateren. Het IJ met zijn rijke historie en stormachtige oeverontwikkelingen van de laatste decennia hoort daarbij. Op 20 december 2014 vertrekt de eerste architectuurvaart door deze levensader van Amsterdam, onder de bezielende leiding van ondergetekende, architectuurhistoricus  Alex Hendriksen. Ook in de winter is er grote belangstelling voor zo’n excursie. De ambachtelijke boot is ’s winters overdekt en verwarmd, maar ’s zomers open. Bovendien is er catering aan boord. Bij feestelijke gelegenheden, zoals vandaag, kan bijzondere live muziek ingehuurd worden. De tour dankt zijn naam aan de vele bouwstijlen en bouwperioden die onderweg zijn te zien en voor ieder wat wils bieden.

Westerdokskade
De boot ligt klaar aan de Westerdokskade voor het vertrek van de eerste architectuurvaart van Architectuur Tours Amsterdam . Op  de achtergrond de draaispoorbrug en kopbebouwing van het Westerdok. Foto: Els Bogaerts

Terwijl de laatste passagiers aankomen op het vertrekpunt Westerdokskade t/o de spoordraaibrug, drinken de mensen die al aan boord zijn koffie in een losse sfeer. We vertrekken. Het oude tussen het nieuwe, een terugkerend thema, dient zich meteen aan: de spoordraaibrug tussen Westerdokskade en Westerdok is nu een hip restaurant, het  was de verbinding tussen station en het spoorwegemplacement op het Westerdok. Nog vroeger lag er alleen de westerdokdam bedoeld tegen het dichtslibben van de haven erachter. De stad is verdicht. Hier in een zeer hoge dichtheid met soms dwars op elkaar gestapelde appartementenblokken.

Deze eerste tocht heeft een zeker improvisatiegehalte. Op het laatste moment bleek een nog aantrekkelijker variatie in de route mogelijk. Deze wijziging, varen om de voorzijde van het Centraal Station (CS) heen, in het Open Havenfront, is de moeite waard. Het geeft veel passagiers een nieuwe visie op Amsterdam, blijkt achteraf. Door de nog open verbinding met de Zuiderzee sloeg het zeewater hier tegen de Prins Hendrikkade! Het CS, gebouwd tussen 1882 en 1889 door P. Cuypers, nu ingrijpend aangepast en gerenoveerd, bracht daar verandering in.

_DSF0828 kopie (800x430)
Architectuur Tours Amsterdam met architectuurhistoricus Alex Hendriksen in het Oosterdok . Foto: Marcel Hoes

Op de kade prijkt de grote gevel van het Victoriahotel, gebouwd om twee piepkleine, oude geveltjes heen: een bekend beeld voor de lezers van de roman Publieke Werken van de auteur Thomas Roosenboom. De economische dynamiek rond 1900 veroorzaakte schaalvergroting en verandering in de architectuur. Vanaf de boot zien we drie geroemde gebouwen van drie toparchitecten uit die tijd: het CS, de Beurs van Berlage (1903) en het Scheepvaarthuis van Van der Mey (1912).

DSCN0630
Hoek Prins Hendrikkade-Damrak vanaf het Open Havenfront. De gevel van het Victoria Hotel langs de Prins Hendrikkade omsluit twee kleine geveltjes: het decor van de historische roman Publieke Werken van Thomas Roosenboom.

We zijn terug op het IJ. In een pijp onder het water loopt over enkele jaren de Noord-Zuid-metrolijn. Sinds de negentiende eeuw zijn IJ-brugontwerpen ingediend. Sommigen willen nu ook een centrale voetgangers- en fietsbrugverbinding. Maar wat te doen met de hoge cruiseschepen die aanleggen bij de Passenger Terminal naast het Muziekgebouw en niet onder zo’n brug door komen?

IMG_2885_kl
Het Muziekgebouw aan het IJ op de kop van de Piet Heinkade en het Movenpick Hotel daarachter vormen samen  ‘een locomotief’ met de pakhuizen daarachter als ‘wagons’. Foto: Els Bogaerts
IMG_7099 (2)
Het cruiseschip Marco Polo bij de Passenger Terminal Amsterdam. De locatie van de terminal en de grootte van de schepen maakt een brugverbinding lastig.

De passagiers- en goederenhavens in het oostelijk havengebied hebben slechts een eeuw gefunctioneerd. De nu totaal onherkenbare vervreemdende sfeer van toen de pakhuizen in de laatste periode verlaten waren, heb ik nog meegemaakt als muziekbeoefenaar en als feestganger. In verschillende panden werden feesten gegeven of waren repetitieruimten, o.a. in het  landverhuizershotel Lloyd uit 1918. Dit is een van de historische gebouwen die bewaard is gebleven en na een interne verbouwing door het bureau MVRDV opnieuw een hotel is geworden.

IMG_2892_kl
De voormalige Oostelijke Handelskade, nu de Piet Heinkade, waar een deel van de oude pakhuizen bleef staan. Daarvan zijn hier aan de linkerkant te zien Pakhuis Amerika en pakhuis De Zwijger. In een rij daarnaast staan strakke, rechthoekige nieuwbouwvolumen van gelijke hoogte. Foto: Els Bogaerts

We passeren de Jan Schaefferbrug tussen pakhuis De Zwijger en de nu nog lege kop van het Java-eiland. Het oostelijk havengebied geldt als hèt  voorbeeld van geslaagde (post)moderne Nederlandse architectuur en stedenbouw met werk van o.a. Sjoerd Soeters en Jo Coenen. Het is interessant om te weten hoe de succesvolle transformatie tot de huidige woon- werkwijken plaats vond. Hoe moeten we de zichtbare architectonische verschillen tussen de wijken begrijpen? Wie wonen hier en hoe?

IMG_2895_kl
In de IJ-haven met op de achtergrond de bebouwing van het Java-eiland volgens het stedenbouwkundig plan van Sjoerd Soeters. Foto: Els Bogaerts

Bij de Oranjesluizen, het keerpunt,  laten de stevige wind en het onstuimige water de boot flink schommelen. Het IJ-water slaat tegen de ruiten. We zijn even echt in contact met de elementen. Langs de noordelijke IJ-oever zien we groen, overgebleven scheepsindustrie, AKZO-gebouwen en door creatieven hergebruikte industriële gebouwen. De wijk IJ-plein daarna is illustratief voor de geschiedenis van Amsterdam Noord. De toenmalige wethouder van woningzaken en stadsvernieuwing Jan Schaeffer gaf Rem Koolhaas in 1982 de opdracht hiertoe. Het resultaat, 1300 sociale woningen allen met uitzicht op het IJ, is de grootste en een heel bijzondere stadsvernieuwing van Amsterdam. Echt een uitdrukking van zijn tijd. Heel anders dan de recente woningbouw in het topsegment in Overhoeks, het enorme voormalige Shell terrein. Of in de Buiksloterham daarnaast, waar op zelfbouwkavels liefhebbers hun eigen huis kunnen bouwen. Wat kunnen we nog meer verwachten aan de IJ-oevers?

securedownload (2)
Het feestelijke moment waarop we een toast uitbrengen op de bedrijfsopening van Architectuur Tours Amsterdam. Foto: Erik Swierstra

Voldaan terugkijkend op de tour, op het genietende publiek en op alle andere voorbereidingen die nodig waren hef ik met de passagiers het glas. Daarna neemt ondergetekende plaats achter zijn drumstel. Het instrumentale trio Hyperblaster Surfcowboys speelt zijn eerste noten terwijl we golvend over het IJ, tegen de wat grijze hemel, wat maakt het uit, de Silodam passeren. Zo vloeiend als water, vloeit de muziek bij de passagiers naar binnen samen met de beelden van binnen en buiten.

IMG_2964_kl
De deelnemers luisteren naar de muzikale bijdrage de Hyperblaster Surfcowboys. Foto: Els Bogaerts
IMG_7148
Ondergetekende speelt met Hyperblaster Surfcowboys.

Opeens liggen we met een luide klap stil. We zijn van het IJ, ergens dichtbij de aankomstplaats, constateer ik vanachter mijn drumstel. De schipper doet het luik open en verontschuldigd zich. ‘Sorry mensen, sorry, sorry, mijn achteruit deed het niet meer.’ In de brug naast de aanlegsteiger heeft de voorpunt van de boot zich vastgebeten. Architectuur Tours Amsterdam wil altijd vooruit. Bij navraag bij de rederij blijkt dat dit soort technische mankementen zeer zelden voorkomt. Dus de statistische kans dat dit mijn bedrijf nog een keer treft is wel heel erg klein en verwaarloosbaar. Vaar dus met mij mee! Een paar weken later loop ik langs deze brug en wat zie ik daar? De afdruk van deze eerste zeer geslaagde Speeddate op het IJ.

DSCN0608[1] (2)
Het gat in de brug bij de Westerdokskade.
De volgende Speeddate op het IJ staat gepland op 6 april, Tweede Paasdag.

Kijk voor het volledige programma van Architectuur Tours Amsterdam op: http://architectuurtoursamsterdam.nl/

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑