Zalig Amsterdam Noord . Deel 3.

Vorige week was het precies 100 jaar geleden dat de Watersnoodramp van 1916 het Zuiderzeegebied trof. De ‘Waterlandse vloed’ doodde in Noord Holland 19 mensen, duizenden schapen en 600 koeien. De ramp was aanleiding tot de bouw van de Afsluitdijk en de aanleg van IJsselmeerpolders. Een belangrijke gebeurtenis dus die op vele manieren wordt herdacht.

Koeien-in-de-kerk1916
Waterland, 1916. Koeien worden ondergebracht in hoger gelegen kerken.

De architectuur fietstocht door Amsterdam Noord gaat van het stadslandbouwproject Noordoogst (zie deel 2) naar tuindorp Oostzaan: in 1919 bij het begin van de bouw nog van de gemeente Oostzaan, vandaar de naam Tuindorp Oostzaan, in 1921 ingelijfd door Amsterdam. Evenals de Waterlandse dorpen Nieuwendam, Durgerdam, Ransdorp, Holysloot, Schellingwoude en Buiksloot. De Waterlandse bevolking wilde deze aansluiting. Tijdens de Eerste Wereldoorlog lag de handel stil en was er veel armoede, legt Aafke Steenhuis uit bij de presentatie van haar boek De magie van het IJ in de stadsboekwinkel in het Stadsarchief.

20160117_152209 (2)
Aafke Steenhuis bij de presentatie van haar boek De magie van het IJ in het Stadsarchief op 17-1-2016.

In het naoorlogse westelijke deel van tuindorp Oostzaan staan eengezinswoningen in haak-vormen. In deze ordening kwamen samenhorigheidsgevoel en licht, lucht en ruimte tot hun recht. Voor iedereen een tuintje voor en een grote gezamenlijke tuin achter. De afmetingen van de huisjes zijn wat benepen, de groene ruimte er omheen is zeer ruim.

Architectuur speelt een meer voorname rol in het vooroorlogse deel van tuindorp Oostzaan. Langs de oude Waterlandse zeedijk ga ik naar het Zonneplein met zijn bijzondere arcaden en een waar arbeiderspaleis, Het Zonnehuis. De jaren zeventig inrichting van de etalages verraden een sluimerende middenstand. De echte noorderlingen zitten hier nog! Maar ook hipsters: ‘2 meter sessies presenteert Michael Prins en Douwe Bob + friends’ staat op het spandoek op de voorgevel van het Zonnehuis (van Stadsherstel).  De jamsessies van een dorpbewoonster en muzikale vriendin in het Zonnehuis zijn niet meer.

20151112_170030
Mobiel jongerenwerk in Molenwijk.

Aan de andere kant van de dijk ligt de succesvolle Bijlmer small van Amsterdam Noord, Molenwijk: zo genoemd naar de molenwieken-vorm van de flats met parkeergarages. Een noviteit toen. Bij de viskraam en de oliebollenkraam heerst een ons-kent-ons sfeertje. ‘Zit het erop Gerrit’ informeert de visboer bij een klant. ‘Nee nog drie ritjes’.

 

Zalig Amsterdam Noord. Deel 1

Afgelopen week werden in Amsterdam Noord 60 branden gesticht, las ik in de NRC. Toch heeft dit stadsdeel een aangenaam woonklimaat. Dit komt door de onverwachte afwisseling tussen nieuwe wijken, herontwikkeld industrieel erfgoed, oude dijkdorpen en authentieke tuindorpen, het hoge gehalte gewone Amsterdammers, het groen en de van oorsprong lagere bouw. Dat bleek weer duidelijk tijdens een recentelijke verkenning per fiets.

20151112_151143 (800x450)
De Vlierweg met het Huis Vol Ruimte en de vier houtlofts.

In de Buiksloterham ten noorden van het Johan van Hasseltkanaal is niet alleen broedplaats De Ceuvel een fenomeen: pionierende zelfbouwers aan de Bosrankstraat en Vlierweg laten aansprekende resultaten zien. De diversiteit en expressie is een aangename verassing. Duurzaamheidseisen waaraan moet worden voldaan lijken dit project alleen maar sympathieker te maken. Door de afwezigheid van de gebruikelijke voorschriften ligt het gevaar van een bonte lappendeken en kitsch op de loer. Dat neem je dan op de koop toe.

20151112_151448 (1) (450x800)
Huis Vol Ruimte. Het aanbrengen van een golfplaten afscheiding.

Zo is Huis vol Ruimte gemaakt met oa bamboe en golfplaat en heeft het een kas op de bovenste verdieping. Daarnaast staat een complex van vier volledig houten stadshuizen, zogenaamde houtlofts, om te wonen en te werken. Het enige gebruikte beton ligt in een laag over de vloerverwarmingsbuizen heen. Zonnepanelen op het dak, een zonneboiler en aan de voorzijde 60 meter lange pijpen in de grond, zogenaamde waterpompen, zijn onderdelen van de duurzame energievoorziening hier.

20151112_152400 (450x800)
Het idee van een vide en van splitlevel bouwen is hier op nieuw wijze toegepast.

De open constructie aan de voorzijde, van boven met glas afgedekt en gedeeltelijk opgevuld met glazen windschermen, balkonvloeren en -hekjes, zorgt voor bruikbare ruimtelijkheid. Hiermee heeft de architect Evert Jan de Vries (Huiz &) het niet al te hoge toegestane maximum aantal vierkante woonmeters handig omzeild. Het idee van een vide en van splitlevel bouwen is hier op een nieuwe wijze toegepast.

Zalig Amsterdam Noord. Deel 2

Ik vervolg mijn fietsroute Amsterdam Noord op deze november namiddag naar het NDSM terrein. De voormalige scheepswerf, een rijksmonument, wordt vanwege zijn nieuwe status gerestaureerd. De ruimten onder de scheepshellingen bijvoorbeeld worden volledig vernieuwd, maar zijn nog niet af. Door de oude verzakte entreedeur achter onkruid in de kop van de helling ben ik vaak naar binnen gegaan. De repetitieruimte van mijn band is hier. Nu zie ik nieuwe openingen met rode kozijnen in het beton.

20151112_154058
Links:   nieuwe rode ramen en klapdeuren  in de zijkant van de scheepshelling.

Door de afwisseling van water, industriële gebouwen en infrastructuur en aankleding door de huidige gebruikers is het terrein nog steeds fotogeniek. Maar ook verdichting vind nu, na het einde van de crisis, weer plaats: achter het hoofdkantoor van de Hema ligt het begin van Nieuwdok, een stevig bouwvolume voor ROC TOP en 380 studenten appartementen.

20151112_154354 (800x450)
De lasloods, de ‘kathedraal van NDSM’.

Ik blijf het IJ volgen en ontdek een nieuwe route op het Cornelis Douwesterrein. Zware industrie en woningen zijn hier niet toegestaan. Wel architectuur die voldoet aan het beeldskwaliteitsplan, zoals gebouwd zijn met stoere materialen die herinneren aan voormalige loodsen aan het IJ. Dat levert geregeld een verrassend gebouw op. Terwijl ik hier vroeger nog hard doorheen fietste op weg naar mijn werk.

20151112_160518
Bedrijfsgebouw uit 2006 van Fiction Factory.

Rechts afslaand bij het Coentunneltracé en de geluidswand van de ringweg A10 kom ik bij het bijna verlaten sportcomplex Melkweg. Ik bespeur wat alternatieve initiatieven. Ze vallen onder het stadslandbouwproject NoordOogst, laat ik mij vertellen door de uitbater van het biologische pannenkoekenrestaurant Stroop in een verbouwde voetbalkantine. Beginnende ondernemers, buurtbewoners en vrijwilligers doen op dit groene landje iets met voedsel en duurzaamheid. Het spek op de pannenkoeken komt van Buitengewone Varkens. De beesten struinen buiten vrij laat rond. Onder het restaurant,  dat uitkijkt op een grote moestuin met vele kleine gebruikers, zit Brouwerij De Vriendschap.

20151112_161508 (800x450)
Scharrelvarkens  in stadslandbouwproject Noordoogst.

 

 

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑