Het Amsterdamse Debat Hoogbouw, 2.

De stand van zaken na het Debat Hoogbouw II op 28 maart en voor het debat III op 12 september 

 

De discussie gaat vooralsnog vooral over twee plaatjes: die met de hoge torens van de gemeente en die met de lagere blokken van Soeters. Daaronder liggen belangrijke stedenbouwkundige vragen: hoe is het gebied gekoppeld aan de infrastructuur en hoe aan het openbaar vervoer? Voor welke voorzieningen is in de Sluisbuurt draagkracht en wat is een passende woningtypologie voor een moderne stadswijk?

Eerst de cultuurhistorie. De gemeentelijke diensten Economie en Ruimte (voorheen Dienst Ruimtelijke Ordening) en Monumenten en Archeologie hebben negatief geadviseerd over het gemeentelijke plan van de dienst Grond en Ontwikkeling. Een zogenaamde Hoogbouw Effect Rapportage (HER) laat zien dat zichtlijnen vanuit het UNESCO gebied worden geblokkeerd. Kunsthistorica Petra Brouwer liet weten het effect van de torens op Waterland te vrezen. Publicist Bas Kok waarschuwde voor ‘de verzwelging van de Oranjesluizen, Schellingwoude en Durgerdam.’ ‘Een eeuwenoude waarneming van tijd en ruimte in het Amsterdamse en Waterlandse landschap gaat kapot’, sprak iemand vanaf de tribune.

Dit proces is echter al veel langer aan de gang.

 

Brouwer stelde dat door de bouw van de Rembrandttoren in de Amstelscheg een precedent is geschapen voor het bebouwen van de groene scheggen van het plan van Van Eesteren uit 1934. Dit nog actuele vingermodel met groene scheggen tussen lobben  bebouwing staat door de huidige bouwdrift onder druk. Vanuit het centrum bereikt men op de fiets in twintig minuten een groene scheg. De landelijkheid op de kop van de Amstelscheg is echter inmiddels aangetast door de Rembrandttoren en omgeving en door de huidige bouw van het Amstelkwartier.

De Rembrandttoren staat in een zichtlijn van de grachtengordel naar de Amstelscheg. De grachtengordel had toen nog geen UNESCO-status, daarom kon de toren gebouwd worden. De Sluisbuurt ligt op de kop van de Diemerscheg en volgens  de HER ook in een zichtlijn van de grachtengordel naar de Diemerscheg. Het is daarom de vraag of de UNESCO akkoord gaat met het gemeentelijke plan.

Hoogbouw en ‘architectengeilheid’

De Arcam-debatavond Hoogbouw, the sky, the limit? op 19 januari 2017, ging over de hoogbouwplannen op het Zeeburgereiland. Deel II van de debatavond volgt op 28 maart.

Sprekers, panelleden en zaal zijn het eens dat hoge dichtheid en diversiteit voorwaarden zijn voor een stedelijk milieu. De dichtheid is in Amsterdam altijd laag geweest door het vele aanwezige water. Hoge dichtheid kun je bereiken op verschillende manieren.

De gemeentelijke ontwerpster zegt dat ze is uitgegaan van diversiteit en van de openbare ruimte. De bebouwing heeft verschillende hoogten en bevat sociale en studentenwoningen. ‘De ontwerpers het gebaar maken: hier aan het IJ gebeurd het’. Het plan verlicht de druk op de binnenstad en vergroot het de ‘agglomoratieve kracht’ van Amsterdam.

Tweedeling

20170119_205826
Sjoerd Soeters illustreert zijn term architectengeilheid met een naakte dame,  achter het raam hoog in een wolkenkrabber, die zichzelf bekijkt.

Architect Sjoerd Soeters zegt dat voordeuren op het maaiveld een voorwaarde zijn voor levendigheid. En die ontbreken bij hoogbouw. Waarom willen wij 140 meter hoog? Hebben wij een gebrek aan identiteit? Hij noemt de literatuur over vereenzaming in hoogbouw en waarschuwt voor segregatie: rijken in zonnige torens boven het plebs in de schaduw. Hij toont een ongeuitvoerd hoogbouwproject van Le Corbusier, noemt de fascistische sympathieën van deze beroemste architect aller tijden.  De houding ‘kijk mij eens hoog verheven zijn boven de anderen’ noemt hij ‘architectengeilheid’ en hij illustreert dat met een treffend plaatje. Soeters heeft een alternatief plan gemaakt van 7 a 8 bouwlagen.

Architect Rudy Uitenhaak rekent de zaal voor dat het stedenbouwkundig rendement van hoge bouwvolumen laag is. Liftschachten, trappenhuizen zorgen voor hoge bouwkosten want er zijn maar weinig woningen per verdieping waarmee je die kosten kunt terug verdienen. Door de dure woningen die dit oplevert, zullen de middenwoningen ontbreken. Met volumen van ongeveer 7,5 bouwlaag heb je dit probleem niet terwijl je dezelfde dichtheid bereikt. Rationeel goed onderbouwde plannen zijn nodig gezien de zeer hoge woningprijzen in Amsterdam en de tekorten in bepaalde segmenten, aldus Uytenhaak.

Mensen vinden het mooi

Volgens architect Jeroen Van Schooten ligt de oorzaak van het financiële probleem bij de hoge  grondprijs binnen de ring. Omdat mensen het mooi vinden, het uitzicht prachtig is, moet ook hoog gebouwd worden. De enige voorwaarde is dat de windhinder serieus onderzocht wordt, aldus Van Schooten. De gemeente is eigenaar van deze grond en kan daardoor de woonprijs bepalen. In de Watergraafsmeer gebeurt het al:  studenten wonen voor 410 euro per maand in een toren van 70 meter.

In het volgende blog over dit onderwerp de aspecten: cultuurhistorie, infrastructuur en voorzieningen, en deel II van het debat.

De IJ-oeverontwikkelingenkunt u zelf bekijken vanaf het water met een architectuurvaart op het IJ.

IJdock: scherpe hoeken, schuine uitsneden en veel wit

20160224_112620
Uitzicht vanaf de twaalfde verdieping van het  Aitana Rome Mate Hotel. Rechts het Paleis van Justitie.

Is IJdock een aandachtstrekker of een mooi en interessant stukje nieuw Amsterdam? Met het bestuur van Woonlinie, een woningbouwvereniging uit Zaltbommel en de Bommelerwaard, heb ik een architectuurwandeling op IJdock. We bezoeken het Paleis van Justitie en de twaalfde verdieping van het Aitana Rome Mate hotel.

20160302_163714

Een rondleider van het Paleis van Justitie geeft een paar kijkjes achter de schermen. Het gebouw van 140 miljoen ( samen met het gebouw van het openbaar ministerie ernaast) heeft drie routings: een voor het publiek, een voor het personeel en een voor de gevangenen. Over zes verdiepingen liggen de 16 zittingszalen met ervoor aan de stadszijde de openbare ruimten. Deze met marmer en notenhout beklede lounges zijn verbonden door roltrappen. Een soort galerijflat.

We krijgen een zittingszaal te zien. De witte bankjes voor verdachten, advocaten, publiek, steken af tegen het donkere meubilair van de rechterlijke macht. Achter de arena’s bevinden zich de ruimten voor alleen het personeel zoals de raadkamers. Hier is alles spier en spierwit. Minimaler kan niet.

20160302_155819

Op de 6e verdieping, grenzend aan de bedrijfskantine, zien we de functie van het enorme gat aan de stadszijde van het gebouw: een terras omringd door beplante muren. In de zakjes van een een soort viltlaag is het groen gepot. Dit verticale groen is een compensatie voor het verlies van de tuin in de vorige behuizing van het Paleis van Justitie aan de Prinsengracht, verteld de rondleider.

IJdock valt vooral op door de scherpe hoeken, schuine lijnen en uitsneden. Uit de twee flatgebouwen die aan de basis van het ontwerp stonden zijn na overleg met 26 belangengroepen de wensen letterlijk uitgesneden. Behoud van zichtlijnen was het sleutelwoord. Behalve polderdesign is IJdock ook een bewust opgezocht irrationeel ontwerp. Met verwijzingen naar schepen, rotsen en scherpe hoeken zoals van historische Amsterdamse bouwkavels.

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑