Het Amsterdamse Debat Hoogbouw Deel III: de Sluisbuurt afgetikt

De vijf hoogste torens uit het Sluisbuurtplan mogen 125 meter worden: dezelfde hoogte als de Rembrandttoren, het hoogste gebouw in Amsterdam op dit moment. Dat is vijftien meter lager dan de oorspronkelijke 140 meter uit het plan. Door de verlaging wordt de zichtlijn vanuit het Unesco gebied niet meer geblokkeerd.

Omdat het vijf hoge torens bij elkaar zijn, betekent de Sluisbuurt een verandering van het hoogbouwbeleid: het gaat niet meer om een hoogbouwaccent, maar om een hoogbouwensemble, aan de beeldbepalende IJ oevers.

De grond wordt nu bouwrijp gemaakt; de bouw begint eind 2019.

De torens staan op een sokkel van middelhoogbouw. Hierdoor is vanaf de straat de hoogbouw minder opdringerig en is er geen windhinder (volgens de gemeentelijke ontwerpers). Een ondergronds afval transportsysteem (OAT) voorkomt de plaatsing van  137 ondergrondse vuilcontainers; vervuilende vuilniswagens hoeven de wijk niet meer in.

 

SLB04-1920x1080
Zeven architectenbureaus werden verdeeld over 14 deelgebieden van de Sluisbuurt. Ze hadden de opdracht gekregen studie te doen naar een nieuwe Amsterdamse typologie van blokken en torens. Het resultaat is deze maquette: compacte en gevarieerde blokken, met soms grondgebonden woningen, met terugliggende dunne torens. Bewoners worden uitnodigd tot het toeeigenen van de buitenruimte: door gebruik van de onbebouwde buitenste strook, van daken en van verdiepingen in de torens.

Lees meer

 

USA educational architects on Amsterdam tour, april 2018

Architectuur Tours Amsterdam had the privilige to organise a school tour on 22 and 23 april for 24 educational US-architects. The 4 day trip to Europe was initiated by NanaWall, producer of opening glass walls.

Me was asked to organize tours in the Amsterdam library, OBA, and in several sharp designed Amsterdam schools, when possible with presentations.

After their check in at Lloyd Hotel, I accompanied the group to the OBA. Here Thomas Offermans, director of the Jo Coenen office, did a presentation and a tour about the  actual changes on the building: the entrances to the cafe, the exhibition space and theatre.

IMG_0228
Thomas Offermans and the US architects at the roof terrace of the OBA.

After the library we did the conservatory which is next door and a good and educational building.

Than we went for a 1,5 hrs ‘Manhattan at the IJ experience’: a boat ride about the latest architecture at the IJ-banks mixed with the historic of the Western islands and a bit of the ring of canals. We finished the day with a small walk through the old centre in direction to our dinner place.

Monday morning at 8 AM our busdriver brought us to the Montessorischool Steigereiland. Four little scholars guided us through the primary school. Next stop was IJburgcollege, where architect Eric Schotte did a presentation and a tour. The Americans were very much interested in the realisation of the diverse functions in one school building: the school, appartments and public gym above the school and parking beneath. Also the ‘learning squares’, communal learning spaces, had their special interest.

IMG_0235
Eric Schotte explaining about the principle of the ‘learning squares’.

 

IMG_0237
The gym above the school.

At the Nicolaas Lyceum in Amsterdam south architecte Richelle the Jong showed us her very  tranparent, charmly curved school buiding. The great openess impressed, because it’s impossible in the US with all the school shootings. The Nicolaas even has a meditation room!

IMG_0239
Richelle de Jong explaining.
IMG_0246
Multifunctional steps in the aula: a very often followed invention from Herzberger?
IMG_0243
The meditation room.

With two speed tours, in the 4th Gymnasium and in Bredeschool Houthaven, we finished the Amsterdam part of the trip. The  bus departed to Arnhem for the last school,  the Herzberger Omnibus school. It has Solarlux elements in it. Solarlux is a partner producer of NanaWall. At 6.30 PM the end destination of the day, Osnabruck, was reached. On schedule!

 

 

 

Het Amsterdamse Debat Hoogbouw, 2.

De stand van zaken na het Debat Hoogbouw II op 28 maart en voor het debat III op 12 september 

 

De discussie gaat vooralsnog vooral over twee plaatjes: die met de hoge torens van de gemeente en die met de lagere blokken van Soeters. Daaronder liggen belangrijke stedenbouwkundige vragen: hoe is het gebied gekoppeld aan de infrastructuur en hoe aan het openbaar vervoer? Voor welke voorzieningen is in de Sluisbuurt draagkracht en wat is een passende woningtypologie voor een moderne stadswijk?

Eerst de cultuurhistorie. De gemeentelijke diensten Economie en Ruimte (voorheen Dienst Ruimtelijke Ordening) en Monumenten en Archeologie hebben negatief geadviseerd over het gemeentelijke plan van de dienst Grond en Ontwikkeling. Een zogenaamde Hoogbouw Effect Rapportage (HER) laat zien dat zichtlijnen vanuit het UNESCO gebied worden geblokkeerd. Kunsthistorica Petra Brouwer liet weten het effect van de torens op Waterland te vrezen. Publicist Bas Kok waarschuwde voor ‘de verzwelging van de Oranjesluizen, Schellingwoude en Durgerdam.’ ‘Een eeuwenoude waarneming van tijd en ruimte in het Amsterdamse en Waterlandse landschap gaat kapot’, sprak iemand vanaf de tribune.

Dit proces is echter al veel langer aan de gang.

 

Brouwer stelde dat door de bouw van de Rembrandttoren in de Amstelscheg een precedent is geschapen voor het bebouwen van de groene scheggen van het plan van Van Eesteren uit 1934. Dit nog actuele vingermodel met groene scheggen tussen lobben  bebouwing staat door de huidige bouwdrift onder druk. Vanuit het centrum bereikt men op de fiets in twintig minuten een groene scheg. De landelijkheid op de kop van de Amstelscheg is echter inmiddels aangetast door de Rembrandttoren en omgeving en door de huidige bouw van het Amstelkwartier.

De Rembrandttoren staat in een zichtlijn van de grachtengordel naar de Amstelscheg. De grachtengordel had toen nog geen UNESCO-status, daarom kon de toren gebouwd worden. De Sluisbuurt ligt op de kop van de Diemerscheg en volgens  de HER ook in een zichtlijn van de grachtengordel naar de Diemerscheg. Het is daarom de vraag of de UNESCO akkoord gaat met het gemeentelijke plan.

Hoogbouw en ‘architectengeilheid’

De Arcam-debatavond Hoogbouw, the sky, the limit? op 19 januari 2017, ging over de hoogbouwplannen op het Zeeburgereiland. Deel II van de debatavond volgt op 28 maart.

Sprekers, panelleden en zaal zijn het eens dat hoge dichtheid en diversiteit voorwaarden zijn voor een stedelijk milieu. De dichtheid is in Amsterdam altijd laag geweest door het vele aanwezige water. Hoge dichtheid kun je bereiken op verschillende manieren.

De gemeentelijke ontwerpster zegt dat ze is uitgegaan van diversiteit en van de openbare ruimte. De bebouwing heeft verschillende hoogten en bevat sociale en studentenwoningen. ‘De ontwerpers het gebaar maken: hier aan het IJ gebeurd het’. Het plan verlicht de druk op de binnenstad en vergroot het de ‘agglomoratieve kracht’ van Amsterdam.

Tweedeling

20170119_205826
Sjoerd Soeters illustreert zijn term architectengeilheid met een naakte dame,  achter het raam hoog in een wolkenkrabber, die zichzelf bekijkt.

Architect Sjoerd Soeters zegt dat voordeuren op het maaiveld een voorwaarde zijn voor levendigheid. En die ontbreken bij hoogbouw. Waarom willen wij 140 meter hoog? Hebben wij een gebrek aan identiteit? Hij noemt de literatuur over vereenzaming in hoogbouw en waarschuwt voor segregatie: rijken in zonnige torens boven het plebs in de schaduw. Hij toont een ongeuitvoerd hoogbouwproject van Le Corbusier, noemt de fascistische sympathieën van deze beroemste architect aller tijden.  De houding ‘kijk mij eens hoog verheven zijn boven de anderen’ noemt hij ‘architectengeilheid’ en hij illustreert dat met een treffend plaatje. Soeters heeft een alternatief plan gemaakt van 7 a 8 bouwlagen.

Architect Rudy Uitenhaak rekent de zaal voor dat het stedenbouwkundig rendement van hoge bouwvolumen laag is. Liftschachten, trappenhuizen zorgen voor hoge bouwkosten want er zijn maar weinig woningen per verdieping waarmee je die kosten kunt terug verdienen. Door de dure woningen die dit oplevert, zullen de middenwoningen ontbreken. Met volumen van ongeveer 7,5 bouwlaag heb je dit probleem niet terwijl je dezelfde dichtheid bereikt. Rationeel goed onderbouwde plannen zijn nodig gezien de zeer hoge woningprijzen in Amsterdam en de tekorten in bepaalde segmenten, aldus Uytenhaak.

Mensen vinden het mooi

Volgens architect Jeroen Van Schooten ligt de oorzaak van het financiële probleem bij de hoge  grondprijs binnen de ring. Omdat mensen het mooi vinden, het uitzicht prachtig is, moet ook hoog gebouwd worden. De enige voorwaarde is dat de windhinder serieus onderzocht wordt, aldus Van Schooten. De gemeente is eigenaar van deze grond en kan daardoor de woonprijs bepalen. In de Watergraafsmeer gebeurt het al:  studenten wonen voor 410 euro per maand in een toren van 70 meter.

In het volgende blog over dit onderwerp de aspecten: cultuurhistorie, infrastructuur en voorzieningen, en deel II van het debat.

De IJ-oeverontwikkelingenkunt u zelf bekijken vanaf het water met een architectuurvaart op het IJ.

Ruimtelijke kwaliteit volgens Pi de Bruijn

pidebruijn-2
Pi de Bruijn toont een tevreden bewoner voor zijn zelfbouwhuis in Roombeek, Enschede.

In zijn lezing op 22 september in de Academie van Bouwkunst behandelde Pi De Bruijn drie grote projecten waarbij hij nauw betrokken was /is: de Bijlmer, de wederopbouw van Roombeek in Enschede en de Zuidas. Meest boeiende was om te horen en te zien hoe deze architect en stedenbouwkundige een totale ommezwaai maakte: van werken vanuit een collectief-utopisch model – top-down gepland- naar een op  individuele wensen en op de markt gerichte werkwijze.

In de Bijlmer was iedereen gelijk. Er was geen woningkeuze, iedere woning was hetzelfde. Zijn idee om een kopse kant met ramen te maken werd afgekeurd want week af van de regel. Gebouwen stonden op pootjes want de grond was van iedereen. ‘I believed in making a paradise’ aldus De Bruijn.  Vele mensen wilden de Bijlmer niet. Toch bleef na de dood van het modernisme in 1975 de planning en programmering door ministeries gewoon doorgaan.

Van het wederopgebouwde Roombeek zou volgens de gemeente een helende werking moeten uitgaan. Verder kon De Bruijn ‘vrij’ van overheidsbemoeienis te werk gaan. In weerwil van sommige ambtenaren liet hij alles wat na de vuurwerkramp nog maar een beetje overeind stond restaureren.

Hij sprak met vele bewoners. De helft daarvan bouwt zijn huis zelf. Met supervisie in gradaties, soms niets, soms een beetje, afhankelijk van de plek. In de Museumlaan wees De Bruijn architecten van naam zelf aan. De arbeiderswijk Roombeek is nu een gemengde wijk met een cultuuras, een winkelas, scholen, ouderenvoorzieningen en parken.

Op de Zuidas verenigde De Bruijn twee aangrenzende Amsterdamse stadsdelen met elkaar: Plan Zuid van Berlage in het noorden met Buitenveldert van Van Eesteren in het zuiden. Deze twee fasen uit de stedenbouw vergelijkt De Bruijn zelfs met twee schilderijen uit de carrière van Mondriaan. Op de Zuidas is een raster zoals Buitenveldert opgevuld met gestapelde, onderling gevarieerde gesloten bouwblokken van Plan Zuid. Net als in Roombeek is bij die invulling veel vrijheid, hier van de big businesses.

Een wandeling Bijlmermeer Ganzenhoef boekt u bij Architectuur Tours Amsterdam

 

Metalen gevelbouwers komen thuis op het IJ

20160602_112651 (3)

Producenten en installateurs van zonwering aangesloten bij de brancheorganisatie VMRG-Zonwering heb ik op 26 mei aan boord voor de architectuurvaart ‘De laatste architectuur aan het IJ’. Zij blijken bij vele projecten aan het IJ betrokken te zijn. Bijvoorbeld de A’dam toren is van zonwerend glas voorzien door een VMRG-bedrijf.

Voorbeelden van metalen gevelmaterialen op de vaarroute langs het IJ zijn de afdekking van Eye, de afdekking van appartementenblokken aan de Westerdoksdijk, de aluminium luiken van het Double Tree Hilton hotel aan de Oosterdokskade. Aluminium heeft een high tech uitstraling, is licht en makkelijk in het onderhoud.

Het appartementenblok naast Double Tree Hilton heeft inpandige zonneschermen. Zonwering aan de buitenkant aanbrengen is voor de bewoners verboden. Bewoners van de Korthals Altes graansilo snikken naar ontbrekende zonwering. Dat vertelt een producent als we voorbij varen. Na jaren van bewoning is de hitte de bewoners toch te groot geworden. De VMRG-zonweerders zijn aan de slag gegaan.

Verderop in de 100% energieneutrale wijk Houthouvens leveren VMRG-gecertificeerde bedrijven o.a. driedubbelglas en aluminium schuifpuien.

Als we de spoorbrug ten westen van het CS onderdoor gaan, kijkt een van de specialisten naar het ouderwetse metaalvakwerk: ‘Dit vind ik nou mooi, dit zie je niet vaak meer’.

Van de deelnemers krijg ik het VMRG jaarboek 2016. Behalve de bekende Markthal in Rotterdam staat darin ook een gebouw aan het IJ: het Ruyterhuys naast de Kamer van Koophandel.

 

20160602_112547 (3)

 

 

 

 

 

Sloterplas: meer toeristen, meer bebouwing

De gemeente wil meer Amsterdammers en toeristen naar het recreatiegebied Sloterplas lokken om de druk op de binnenstad te verlagen. De Kop van de Sloterplas is volgens het gemeentelijke stuk ‘Koers 2025’ uit januari 2016 ook een mogelijke bouwlocatie. In het stuk worden zeventien gebieden in Amsterdam aangewezen voor de 50.000 nieuw te bouwen woningen in de periode tot 2025.

Belangenverenigingen als Vrienden van de Sloterplas pleitten al jarenlang voor aanwijzing van de Noord- en Oostoever tot beschermd stadsgezicht. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed wees de voormalige polder en een gebied daar omheen aan als wederopbouwgebied van nationaal belang. Door de grote vraag naar woningen de komende jaren worden bebouwingsplannen weer uit de kast gehaald. Mogelijk met de bouw van middenstandswoningen en een hotel op de Noordoever tot gevolg.

DSCN0235

De in de jaren vijftig opnieuw uitgegraven Sloterpolder is een imponerende waterplas omgeven door groen en het Sloterpark. Door Van Eesteren ontworpen als een blauw -groen hart, centraal tussen de Westelijke Tuinsteden, als een plek van bezinning met (nog steeds) slechts hoge markerende bebouwing aan de Noordoever en aan de Zuidoever. Er was even massaal strandtoerisme dat weer verdween met de opkomst van de auto en van Zandvoort als badplaats.

Architectuur Tours Amsterdam neemt u mee in een lange fietstocht, de  Wild West Challenge -fiets, langs dit nog ongerepte centrum van Nieuw West. De fietstocht begint in Oud West zodat we het verschil in stedenbouw zien uit de verschillende perioden. Langs aaneengesloten water en groen laat de mooie route het grensgebied van het Algemeen Uitbreidingsplan van Amsterdam van Van Eesteren zien. Daarbij komen we langs toonaangevende stedelijke vernieuwing in Osdorp, de landelijke ringvaart van de Haarlemmermeer en de Nieuwe Meer.

12072670_859651487481696_8325308513174367422_n

Bij de voormalige munitieopslagplaats, nu kunstenaarskolonie Nieuwe Meer nuttigen we een lunch. Voorts vervolgen we de route langs de Nieuwe Meer en de Kostverlorenvaart terug naar het startpunt Het Sieraad op de Postjesweg.

DSCN0296

12112477_859653714148140_2290817737607790590_n

 

 

 

 

 

 

IJdock: scherpe hoeken, schuine uitsneden en veel wit

20160224_112620
Uitzicht vanaf de twaalfde verdieping van het  Aitana Rome Mate Hotel. Rechts het Paleis van Justitie.

Is IJdock een aandachtstrekker of een mooi en interessant stukje nieuw Amsterdam? Met het bestuur van Woonlinie, een woningbouwvereniging uit Zaltbommel en de Bommelerwaard, heb ik een architectuurwandeling op IJdock. We bezoeken het Paleis van Justitie en de twaalfde verdieping van het Aitana Rome Mate hotel.

20160302_163714

Een rondleider van het Paleis van Justitie geeft een paar kijkjes achter de schermen. Het gebouw van 140 miljoen ( samen met het gebouw van het openbaar ministerie ernaast) heeft drie routings: een voor het publiek, een voor het personeel en een voor de gevangenen. Over zes verdiepingen liggen de 16 zittingszalen met ervoor aan de stadszijde de openbare ruimten. Deze met marmer en notenhout beklede lounges zijn verbonden door roltrappen. Een soort galerijflat.

We krijgen een zittingszaal te zien. De witte bankjes voor verdachten, advocaten, publiek, steken af tegen het donkere meubilair van de rechterlijke macht. Achter de arena’s bevinden zich de ruimten voor alleen het personeel zoals de raadkamers. Hier is alles spier en spierwit. Minimaler kan niet.

20160302_155819

Op de 6e verdieping, grenzend aan de bedrijfskantine, zien we de functie van het enorme gat aan de stadszijde van het gebouw: een terras omringd door beplante muren. In de zakjes van een een soort viltlaag is het groen gepot. Dit verticale groen is een compensatie voor het verlies van de tuin in de vorige behuizing van het Paleis van Justitie aan de Prinsengracht, verteld de rondleider.

IJdock valt vooral op door de scherpe hoeken, schuine lijnen en uitsneden. Uit de twee flatgebouwen die aan de basis van het ontwerp stonden zijn na overleg met 26 belangengroepen de wensen letterlijk uitgesneden. Behoud van zichtlijnen was het sleutelwoord. Behalve polderdesign is IJdock ook een bewust opgezocht irrationeel ontwerp. Met verwijzingen naar schepen, rotsen en scherpe hoeken zoals van historische Amsterdamse bouwkavels.

Wonen en werken aan de Zuidas

In het voormalige ING House op de Amsterdamse Zuidas is tot 13 maart is de tentoonstelling WHAT? Work Home Apart Together te zien. De expositie van Architectuur Centrum Amsterdam.gaat over hoe de twee functies wonen en werken zich historisch verhouden.

Voorafgaande aan de opening van de tentoonstelling gaf architect Roberto Meyer door ‘zijn’ gebouw, ook wel ‘de kruimeldief’ of ‘de voetbalschoen’ genoemd en tegenwoordig Infinity geheten, een rondleiding. Meyer is ook de ontwerper van het nieuwe hoofdkantoor van Calvin Klein aan de westrand van de Nieuwe Houthaven: een wit gebouw dat voorover hangt en een soort kleppet heeft.

20151217_161842
Model van het nieuwe hoofdkantoor van Calvin Klein.

De tentoonstelling laat zien dat functiemenging in de Middeleeuwen normaal was. De functiescheiding van het modernisme maakte daar drastisch een einde aan. Nu is mengen opnieuw populair, op wijk- en ook op huisniveau. Op de dure kantorenlocatie Zuidas bijvoorbeeld komen meer woningen: 8000 i.p.v. de 800 op dit moment.

lelijk-the-rock

 

 

 

 

 

 

 

 

 

In een van die kantoren op de Zuidas, The Rock uit 2009 van Erick van Egeraat, was onlangs een bezichtiging. The Rock heeft een heel andere stijl dan de twee gebouwen van Meyer. Gemeen lijken ze wel te hebben dat functionaliteit alleen niet voorop staat maar zeker ook een bepalende, eerste indruk, een sterk beeld, iconische waarde. The Rock is als een rots waar het water in witte strepen van afdruipt.

20151219_140947

Het is van binnen luxueus en indrukwekkend. Marmer is veelvuldig gebruikt zoals in de entree en de hal. De marmerplaten zijn zo gesneden en gemonteerd dat ze symmetrische patronen vormen.

Voor de metaal-detaillering in het interieur is messing gebruikt, zoals voor de kleerhangers in de garderobe en voor de afwerking van de banken in het auditorium.

Een advocaat van De Brauw advocaten, een van de huurders van het pand, begeleidde de groep. De 90 meter hoge kolos wordt bij elkaar gehouden door twee pijlers waarin de liften zijn ondergebracht. Loopbruggen, op meerdere hoogten, verbinden de pijlers. De gehele constructie beweegt mee met harde wind. Er zijn nog twee snelle, liften van glas, zonder verdere behuizing.(foto rechts).

20151219_145152
Een van de verdiepingen is ingericht als bibliotheek/leeszaal.

Behalve De Brauw advocaten zijn o.a. huurders van het pand Blackstone, Westbroek en de omstreden telecomaanbieder Vimpelcom met kantoorruimte op de derde, vierde en vijfde verdieping. Ook in The Rock staat leegstaande kantoorruimte te huur.

 

 

 

 

 

 

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑